آلن دلون جزو خوشقیافهترین بازیگران تاریخ سینماست و انتخاب مقامی و دوستدار كه صداهایشان جوان و شیك بود و به جای بازیگران جوان زیاد صحبت كرده بودند، انتخابی بدیهی بوده است.....
درباره نقشگوییهای 3 بازیگر معروف
«شنونده شب»، «داستان پلیس» و «هفت سامورایی» فیلمهایی هستند كه به ترتیب رابین ویلیامز، آلن دلون و توشیرو میفونه در آنها بازی كردهاند و بتازگی از شبكههای مختلف سیما پخش شدهاند.
از دیدگاه دوبله، وجه اشتراك 3 بازیگر مذكور این است كه در بیشتر فیلمهایشان، دوبلوری ثابت داشتهاند. از زمان تولد دوبله در ایران تا امروز، یكی از نكات مهم و اساسی این بوده كه آیا در همه فیلمها و سریالهای یك بازیگر، یك دوبلور ثابت صحبت كند یا گوینده باید باتوجه به نقش بازیگر انتخاب شود؟ گروهی پیرو نظریه اول هستند بویژه اگر صدای یك دوبلور روی یك بازیگر جا بیفتد معتقدند گوینده را نباید تغییر داد، گروهی نیز از نظریه دوم پیروی میكند و حتی بعضی مدیر دوبلاژها اگر چند فیلم یك بازیگر را دوبله كنند، گویندگان متفاوتی را برای وی برمیگزینند. مثلا علیرضا باشكندی در چند ماه گذشته 4 فیلم از كوبا گودینگ جونیور دوبله كرده و گویندگی وی را به منوچهر زندهدل (2 فیلم)، شروین قطعهای و بهرام زند سپرده است. مناسبات دوبله، این كه بعضی دوبلورها و مدیر دوبلاژها حاضر به همكاری با یكدیگر نیستند و بعضی از آنها با تلویزیون یا استودیوی خاصی همكاری نمیكنند و نیز خواست صاحبان فیلمها و شركتهای توزیعكننده آثار در شبكه نمایش خانگی و حتی خواست مسوولان واحد دوبلاژ تلویزیون از قدیم تاكنون در تثبیت شدن یا نشدن یك دوبلور برای یك بازیگر موثر بوده است.
رابین ویلیامز، بازیگری است كه از اواخر دهه 70 و اوایل دهه 80 در ایران شناخته شد. اولین فیلمهایی كه از او دوبله شد جومانجی و هوك بود كه جلال مقامی آن را برای تلویزیون دوبله كرد و به ترتیب، خودش و منوچهر والیزاده به جای ویلیامز صحبت كردند. بعد از آن مقامی به دوبلور ثابت این بازیگر تبدیل شد و با وجود نقشهای متفاوتی كه ویلیامز بازی كرد از جمله در خانم دات فایر به دلیل هماهنگی كامل صدایش با چهره وی در بیش از 10 فیلم دوبلههایی به یادماندنی را رقم زد. طی این سالها مقامی فقط در فیلمهای لاستیك پرنده (FLABER)، پچ آدامز و شب در موزه (یك و 2) به جای ویلیامز صحبت نكرد. در 2 فیلم اول ناصر تهماسب و در 2 فیلم بعدی ناصر احمدی و گویندهای دیگر دوبلور وی بودند كه صدایشان به هیچوجه با چهره این بازیگر تناسب ندارد و انتخابشان نشانه نابلدی مدیردوبلاژهاست.
آلن دلون از جمله بازیگران معروف و قدیمی است كه بیش از 40 سال فیلمهایش در ایران دوبله و نمایش داده میشود. به گفته جلال مقامی فیلم «زمانی كه دزد بودم» اولین اثری بود كه از آلن دلون دوبله شد و او با سرپرستی پورنگ بهارلو به جای دلون صحبت كرد. برای فیلم بعدی از چند نفر خواستند تست بدهند. مقامی و كاووس دوستدار نپذیرفتند، اما ذو فریبرز دوستدار پذیرفتند و تست دادند و خسروشاهی انتخاب شد. جدای از روایت مقامی، روایتی هم هست كه میگوید اولین فیلمی كه از دلون دوبله شد «روكو و برادرانش» بود كه دوستدار گویندگی كرد و خسروشاهی اولین بار در «رولز رویس زرد» به جای این بازیگر صحبت كرد و بعد از این فیلم به گوینده ثابت وی تبدیل شد. آلن دلون جزو خوشقیافهترین بازیگران تاریخ سینماست و انتخاب مقامی و دوستدار كه صداهایشان جوان و شیك بود و به جای بازیگران جوان زیاد صحبت كرده بودند، انتخابی بدیهی بوده است. شاید اگر دوستدار زنده میماند با آن صدای جاودانهاش باز هم به جای دلون صحبت میكرد و چه بسا به دوبلور ثابت وی تبدیل میشد. به هر حال صدای جوان و زیبای خسروشاهی با چهره و نقش های آلن دلون بخوبی هماهنگ شد بهگونهای كه اكنون صدای هیچكس دیگری برای وی پذیرفتنی نیست و بسیاری از علاقهمندان دوبله، صدای خسروشاهی را با آلندلون به یاد میآورند، هر چند او به جای داستین هافمن و آل پاچینو نیز زیاد صحبت كرده است. در 30 سال اخیر فقط 2 بار افراد دیگری به جای دلون صحبت كردند، محمود قنبری در «اسلحه بزرگ» و سعید مقدممنش در «2 مرد در شهر». اسلحه بزرگ، زمانی دوبله شد كه مسوولان اجازه نمیدادند فیلمی از دلون با صدای خسروشاهی پخش شود، ظاهرا به این دلیل كه دلون برای علاقهمندان سینما به اسطوره تبدیل شده بود. وقتی جلال مقامی گویندگی به جای این بازیگر را نپذیرفت و ایرج ناظریان هم با وجود توافق اولیه خودداری كرد، قنبری برای اینكه راه برای نمایش فیلمهای دلون هموار شود، تصمیم گرفت این فیلم را به هر شكلی ممكن دوبله كند و خودش گویندگی این بازیگر را به عهده گرفت.
بعد از این ماجرا ممنوعیت آلن دلون با صدای خسروشاهی برطرف شد. 2 مرد در شهر ماجرای دیگری دارد. این فیلم كه ظاهرا دوبله اول آن موجود یا باب میل مسوولان تلویزیون نبوده سال گذشته با سرپرستی اكبر منانی مجدد دوبله و نمایش داده شد. از خسروشاهی هم برای گویندگی دلون دعوت شد، اما وی كه چند سالی است با مسوولان امور دوبلاژ تلویزیون دچار مشكل شده نپذیرفت. مقدممنش تنها كسی بود كه قبول كرد به جای دلون صحبت كند و به این ترتیب یك دوبله فوقالعاده بد دیگر به مجموعه دوبلههای ایران اضافه شد.
توشیرو میفونه در ایران، شهرت ویلیامز و دلون را ندارد و بیشتر با فیلمهای كوروساوا ـ كارگردان معروف سینمای ژاپن ـ شناخته میشود. در بیشتر فیلمهایش حسین عرفانی با صدای محكم و استوارش به جای او صحبت كرد، بویژه در فیلمهایی از كوروساوا كه خسروشاهی دوبله كرد. ظاهرا عرفانی فقط در فیلم آفتاب سرخ دوبلور میفونه نبوده و به گفته خودش حسین رحمانی به جای این بازیگر صحبت كرده است.
سلیقه شخصی نگارنده، تغییر نكردن دوبلور بازیگران در آثار مختلف است. مگر این كه گریم بازیگر آنقدر متفاوت باشد كه صدای دوبلور همیشگیاش تحت هیچ شرایطی مناسب وی نباشد، مثل داستین هافمن در فیلم «هوك». به نظر میرسد علاقهمندان دوبله نیز تثبیت یك دوبلور برای یك بازیگر را میپسندند و جملهای كه یكی از بینندگان فیلم اسلحه بزرگ در سینمای نمایشدهنده آن گفته موید این حرف است: «چرا آلن دلون به جای خودش حرف نزده؟!» یا واكنشهای اعتراض شدیدی كه به بینندگان فیلم «طالع نحس» ـ با گویندگی همایون ایرانپوی به جای گریگوری پك ـ نشان دادهاند و گفتهاند: «صدای اصلیاش كجاست؟!»
